Industriële bedrijven gaan dikwijls nog te laks om met risicobeheer en Europese wet- en regelgeving rondom machines en arbeidsmiddelen. Dat constateert Pieter Zijlstra van SafetyWorxx Consult, voormalig inspecteur machineveiligheid en tegenwoordig consultant voor arbeids- en machineveiligheid.
De telefoon gaat. Het is de paniekerige eigenaar van een metaalbewerkingsfabriek waar zojuist een bedrijfsongeval heeft plaatsgevonden. Een technicus is tijdens onderhoudswerk onder een anderhalve ton wegende metalen spoel terechtgekomen. “Jij hebt enkele jaren geleden een risicoanalyse van deze machine gemaakt. Die moet ik over een uur aan de Arbeidsinspectie tonen. Heb je dat rapport nog? Ik kan hem nergens vinden …”
Het is een waargebeurd verhaal dat toont hoe bedrijven soms omgaan met wettelijk verplichte Risico-Inventarisaties en -Evaluaties (RI&E), vertelt Zijlstra. Hij werkt al decennialang als machine-inspecteur en consultant en kwam bij honderden bedrijven uit twintig sectoren over de vloer: van de chemie tot de voedingsmiddelensector tot de afvalverwerking.
“De RI&E ligt dikwijls op de plank, maar wordt niet echt toegepast”, zegt Zijlstra. “Vaak gebeurt dat pas ná een ernstig arbeidsongeval.” Dan komt de Arbeidsinspectie immers langs, en die wil documentatie zien. “Kom maar op met die risicoanalyses. Zijn die er niet? Dan heb je een heel groot probleem.”
“De RI&E komt vaak pas bestoft van de plank nádat er een bedrijfsongeval is geweest”
Het metaalbewerkingsbedrijf waarover Zijlstra vertelde, heeft hij net op tijd kunnen helpen door uit zijn archief de door hem uitgevoerde RI&E op te snorren. Die bleek zeven jaar oud, maar gelukkig nog wel ‘up-to-date’. “En dat was een gelukje, want je moet je RI&E gewoon elke vijf jaar updaten.”
Dat zou in theorie niet zo’n probleem moeten zijn, maar is het in de praktijk wel, merkt Zijlstra. “Dat komt doordat er bij industriële bedrijven onvoldoende kennis is over de huidige EU-wet- en -regelgeving.” Er zijn in Europa zo’n 33 productrichtlijnen en nog eens 25 sociale richtlijnen waaraan elk arbeidsmiddel, zoals een productiemachine, moet voldoen. “Zoals het ARBO-Besluit het veelzeggend verwoordt: ‘De werkgever moet veilige arbeidsmiddelen ter beschikking stellen aan zijn werknemer’.”
Klinkt ingewikkeld? Dat blijkt voor veel bedrijven ook het geval te zijn. “Maar je hóeft een nieuwe RI&E niet zelf op te stellen. Je kunt het uitbesteden, zolang je maar serieus met de aandachtspunten uit het daaruit voortkomende plan van aanpak aan de slag gaat. Het gaat immers om de arbeidsveiligheid van je eigen mensen.”
