Cruciaal voor een risicobeoordeling van een samenstel van machines is dat je weet hoe elke machine technisch werkt. Dus: ontwerptekeningen bestuderen en controleren of die overeenkomen met de werkelijkheid. | Foto: Adobe Stock
Interne risicobeoordelaars hebben niet altijd voldoende kennis over de exacte technische werking van een samenstel van machines. Dat leidt vaak tot tekortkomingen in risicoanalyses, ziet Pieter Zijlstra van SafetyWorxx Consult, expert in machine- en arbeidsveiligheid.
Zijlstra voert al bijna dertig jaar lang risicoanalyses voor industriële machines uit en certificeerde zelfs complete fabriekshallen van vijf etages hoog. “Elke etage is dan een logisch segment, en vervolgens knip je zo’n segment op in samenstellingen van meer dan twee gekoppelde machines”, legt Zijlstra zijn aanpak uit. “Per samenstel moet er een RI&E komen waarin je middels risicobeoordeling en een corrigerend plan van aanpak aantoont dat dat samenstel aan alle relevante Europese wet- en regelgeving voldoet.” Voor grote fabriekshallen kan dat zomaar leiden tot tientallen aparte rapportages.
Product- en sociale richtlijnen
EU-wetgeving is niet bepaald mals, schetst Zijlstra. “Er zijn 33 productrichtlijnen: de regels voor de ‘hardware’. Daarvan is de Machinerichtlijn waarschijnlijk de bekendste.” Wetgeving verandert ook nogal eens: “Begin 2027 wordt die Machinerichtlijn vervangen door de Verordening Machines. Op zulke wijzigingen moeten bedrijven scherp zijn.”
Naast productrichtlijnen zijn er ook 25 sociale richtlijnen. “Die gaan niet over ‘hardware’, maar meer over de ‘softe veiligheid’. Denk aan regels over lawaai, fysieke belasting en explosieve atmosferen.” Al die verschillende voorschriften tegelijkertijd in het vizier houden, vormt voor de meeste bedrijven een enorme uitdaging, merkt Zijlstra.
“Als je explosiegevaar wilt duiden, moet je wel weten waar de ontstekingsbronnen zitten”
Pieter Zijlstra, Safety Worxx Consult
Technische werking
Die uitdaging groeit bovendien zodra machines besturingstechnisch en mechanisch aan elkaar worden gekoppeld en dus een samenstel gaan vormen, vertelt de veiligheidsexpert. “Zodra je bijvoorbeeld een machine modificeert, wil een fabrikant vaak niet meer voor de risico’s instaan. Dan moet je de certificering onder eigen regie oppakken.”
Op zulke momenten wordt Zijlstra ingevlogen als extern risicobeoordelaar. “Cruciaal is dan dat je weet hoe elke machine technisch werkt. Dus: ontwerptekeningen bestuderen en controleren of die overeenkomen met de werkelijkheid. Als je bijvoorbeeld explosiegevaar in kaart wilt brengen, moet je wel zeker weten waar de ontstekingsbronnen precies zitten.”
Een terugkerend struikelblok voor bedrijven is dat mensen die interne risicoanalyses uitvoeren, vaak beperkte kennis hebben over de technische werking van individuele machines, constateert Zijlstra als ex-machinebouwer. “Daarvoor heb je ervaring nodig, een deskundig oog, én… gezond verstand. Mensen met diepgaande kennis over machinetechniek vormen helaas een uitstervend ras. Dus wees er zuinig op.”
