De recente Europese norm EN 17975 richt zich op energiegerelateerde risico’s in de “grijze zone” tijdens interventies aan machines en leidingen en stelt een taakgebaseerd kader voor veilig en efficiënt werken voor. De norm kan de veiligheid en efficiëntie van Lockout/Tagout-programma’s in tal van sectoren verder verhogen.
Volgens gegevens van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk houdt 10 tot 15% van de dodelijke arbeidsongevallen in de Europese industrie verband met onderhoudswerkzaamheden. Veel van deze ongevallen zijn het gevolg van het onderschatten van de risico’s die gepaard gaan met specifieke taken, zoals het smeren van machines, het afstellen van sensoren of een snelle reiniging, die niet altijd als “onderhoudswerkzaamheden” worden gezien. Ze vallen buiten het toepassingsgebied van Lockout/Tagout-programma’s, hoewel werknemers aan vergelijkbare risico’s worden blootgesteld. De Europese norm (EN) 17975 pakt deze risico’s in de grijze zone aan door taakgebaseerde risicoanalyses als uitgangspunt te nemen.
“EN 17975 vereist geen energieneutrale toestand voor elke machine of leiding tijdens elke interventie”, zegt Mustafa Ekseri, EMEA Safety Engineer bij Brady Corporation, een leverancier van hoogwaardige Lockout/Tagout-oplossingen. “Als u niet voor elke ingreep een hele productielijn hoeft stil te leggen, kunt u kostbare tijd besparen – mits dit op een veilige manier kan. Om dit te bereiken stelt EN 17975 een gelaagde aanpak voor op basis van risico’s die verband houden met specifieke taken op specifieke machines en leidingen. Deze risico’s moeten in kaart worden gebracht in een risicoanalyse. Zonder risicoanalyse blijft de energieneutrale toestand van machines de veiligheidsnorm. In die zin bouwt EN 17975 voort op ISO 14118 door meer mogelijkheden te bieden om te voldoen aan de Europese wetgeving inzake veiligheid op de werkplek. Betrokken activiteiten kunnen worden gedefinieerd aan de hand van EN 17007 en EN 13306 en worden ook vermeld in EN 17975.”
Omdat de veiligheid bij interventies aan machines en leidingen afhangt van de geïdentificeerde risico’s, zullen bedrijven grondige taakgebaseerde risicoanalyses moeten uitvoeren. Richtlijnen zijn te vinden in andere normen. “ISO 12100, die in de eerste plaats bedoeld is voor machinebouwers om rekening te houden met de veiligheid op de werkplek van hun klanten, kan worden gebruikt als uitgangspunt voor risicoanalyses van machine-interventies. ISO 31000 biedt richtlijnen voor risicobeheer in het algemeen, waaronder acht kernprincipes, een raamwerk en een proces.”
“EN 17975 stelt zes stappen voor om het risico bij elke machine-interventietaak te analyseren, te beginnen met de identificatie van de taak, tot aan een feedbacklus voor continue verbetering. Dit omvat een grondige inventarisatie en identificatie van de energiebronnen. De norm vereist ook een update van de risicoanalyse, zowel voordat de standaard werkprocedures worden toegepast als tijdens onderhoudswerkzaamheden. Daarnaast wordt in EN 17975 gepleit voor duidelijk geïdentificeerde verslechterde situaties die kunnen afwijken van de standaard risicobeoordeling.”
EN 17975 hanteert een taakgebaseerde risicobenadering die eerder al werd vastgelegd in de Franse norm X60-400. Op basis van een taakrisicoanalyse stelt de Europese norm vier soorten risicobeheersingsprocessen voor:
“Alle vier risicobeheersingsprocessen vereisen een inventarisatie van de energiebronnen en vloeistoffen per machine, met vermelding van hun effecten op mensen, eigendommen en de omgeving, een overzicht van de isolatievoorzieningen en een identificatieblad met energiebronnen, vloeistoffen, componenten en vergrendelingssystemen. Daarnaast zijn ook een gedeeld risicobeoordelingsschema en -proces vereist. EN 17975 beschrijft het doel, de toepassingsvoorwaarden, het type activiteiten en andere relevante factoren voor elk van de vier risicobeheersingsprocessen.”
Om te voldoen aan EN 17975 is een menselijke, organisatorische en technische aanpak vereist, die alle in de norm worden beschreven.
EN 17975 identificeert negen stappen voor het uitvoeren van versterkte en standaard isolatie door middel van Lockout/Tagout van energiebronnen en vloeistoffen. De stappen omvatten het afsluiten van energiebronnen en vloeistoffen, isolatie, lockout, tagout, identificatie, afvoer van energie, controle, insluiting en inspectie. “De controlestap in EN 17975 is in de industrie al algemeen bekend als de “Tryout” in Lockout/Tagout/Tryout of LoToTo. Dit is een cruciale stap om ervoor te zorgen dat de maatregelen correct worden geïmplementeerd en dat ze nog steeds effectief zijn.”
“De veiligheidsingenieurs van Brady kunnen bedrijven helpen bij het implementeren van isolatie door specifieke lockout-procedures op te stellen voor machines en taken. Deze kunnen alle negen stappen van EN 17975 omvatten en moeten gebaseerd zijn op de risicobeoordelingen van de bedrijfstaken. Daarnaast kunnen we de juiste Lockout/Tagout-tools aanbieden om aan de procedures te voldoen, een praktische demo geven door een specifieke machine te vergrendelen en opleidingen geven aan betrokken werknemers. Als alternatief kan er een gap-analyse worden gemaakt om vast te stellen welke stappen moeten worden genomen vanuit de huidige toestand om te komen tot een Lockout/Tagout die voldoet aan de best practices.”
EN 17975 is geen wettelijke vereiste. “De norm maakt het echter aanzienlijk eenvoudiger om te voldoen aan de EU-wetgeving inzake veiligheid op de werkplek. Hij stelt een duidelijke eis aan elke machine-interventie: als er geen risicoanalyse voor de taak beschikbaar is, is een energieneutrale toestand van de machine vereist.”
“Omdat veel veiligheidsprogramma’s nu al een volledige isolatie van de machine van alle energiebronnen vereisen, voor elke taak, is het waarschijnlijk dat de nieuwe norm gevolgen zal hebben voor bestaande Lockout/Tagout-programma’s. Op basis van de risicoanalyse is een energieneutrale toestand wellicht niet voor elk type interventie nodig.”
“Daarentegen kunnen sommige taken die als ‘klein en veilig’ werden beschouwd na een grondige risicoanalyse meer risico’s aan het licht brengen. Dit betekent dat één machine meerdere Lockout/Tagout-procedures kan hebben. De juiste procedure kan bijvoorbeeld worden opgenomen in een werkvergunning of gecommuniceerd via een QR-code.”
“Sommige vormen van geautomatiseerde veiligheidsmaatregelen zijn mogelijk niet voldoende voor elke taak zonder een onderliggende risicoanalyse. Neem bijvoorbeeld een veiligheidskooi, uitgerust met sensoren die bewegende machineonderdelen uitschakelen zodra iemand de kooi betreedt. Neutraliseren deze alle restenergie die een risico kan vormen? Wordt er rekening gehouden met zwaartekrachtsenergie en andere potentiële energie? Het doel van EN 17975 is het voorkomen van ongevallen en het vermijden van een vals gevoel van veiligheid dat geen echte bescherming biedt.”
Met de Europese norm EN 17975 kunnen bedrijven in Europa nu vertrouwen op een gemeenschappelijke norm voor de naleving van de Europese en nationale veiligheidswetgeving met betrekking tot risicobeheersingsprocessen voor energiebronnen en vloeistoffen bij onderhoudswerkzaamheden. De norm wordt of zal worden geïmplementeerd door de nationale normalisatie-instellingen van België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, IJsland, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Noord-Macedonië, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Servië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Turkije, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland.
Haal inspiratie uit onze gratis gids over hoe u het best Lockout/Tagout-oplossingen implementeert.
Mustafa Ekseri is EMEA Safety Engineer bij Brady Corporation. Hij houdt zich bezig met het plannen, het opstellen van procedures en het implementeren van Lockout/Tagout-programma’s op productie- en logistieke werkplekken in heel Europa. Hij is preventieadviseur niveau 2, een wettelijk gereglementeerde opleiding in België die professionals in staat stelt om veiligheids- en gezondheidsrisico’s in bedrijven aan te pakken.
Vraag de opname van het EN 17975-webinar aan >>
