Perslucht voelt gratis, en juist daarom kost lekkage jarenlang onopgemerkt geld. Wat kost een persluchtlek je echt, en hoe reken je dat voor je eigen installatie uit?
“Het is maar lucht.” Die gedachte zit diep, en ze klopt niet. Perslucht is een dure vorm van energie in een fabriek. Je wekt het zelf op met elektriciteit, en een flink deel lekt weer weg via koppelingen, slangen en afsluiters. Stuk voor stuk klein, samen een structurele kostenpost. Op een installatie van 200 kW loopt dat al snel op tot 15.000 à 25.000 euro per jaar.
Het venijn zit hem erin dat je het niet hoort. Een persluchtlek produceert vooral geluid in het ultrasone bereik, boven de grens van het menselijk gehoor. In een draaiende productiehal al helemaal. Het lek is er, het kost geld, elke dag, en toch merkt niemand het op tot iemand er gericht naar zoekt.
Even heel concreet, met onze eigen calculator, gerekend bij continubedrijf, 7 bar en het huidige stroomtarief van 26 cent per kWh. Vijf gaatjes van één millimeter kosten je al gauw 6.000 euro per jaar aan elektriciteit. Eén gat van drie millimeter: meer dan 10.000 euro. En een gemiddelde installatie telt niet vijf maar tientallen lekken. Vijftien kleine en vijf middelgrote samen zijn goed voor ruim 16.000 euro per jaar, plus 13 ton CO₂. Dat is geen randpost, en het loopt elk jaar opnieuw, tot iemand de lekken vindt en dicht.
En precies daar wringt het: die cijfers zijn gemiddelden. “20 tot 30 procent verlies” en “15.000 tot 25.000 euro” schetsen het probleem, maar zeggen niets over jouw situatie. Hoeveel lekken heb jij, hoe groot, bij welke druk, hoeveel draaiuren, tegen welke stroomprijs? Twee vergelijkbare fabrieken kunnen een factor drie verschillen. Een gemiddelde is een startpunt, geen antwoord.
Wat je nodig hebt is niet nóg een keer hetzelfde percentage, maar je eigen getal. En dat is verrassend eenvoudig te benaderen, nog voordat er iemand met een akoestische camera langskomt. Op basis van je installatievermogen, een geschat lekpercentage, je draaiuren en de stroomprijs reken je binnen een paar minuten uit wat lekkage je waarschijnlijk kost, inclusief de CO₂ die daarbij vrijkomt. Wil je het daarna exact weten, dan hoef je niet te schatten: een akoestische (ultrasone) camera maakt elk lek zichtbaar en geeft per lek een indicatie van de grootte, en daarmee van de jaarkosten.
Dat cijfer verandert het gesprek. Niet meer “het is maar lucht”, maar “dit specifieke bedrag loopt hier per jaar weg, en dit verdient een inspectie ervan terug”. Daarmee onderbouw je een beslissing in plaats van een onderbuikgevoel, en meestal blijkt de terugverdientijd korter dan gedacht.
Lucht kost dus geld. De vraag is alleen: hoeveel bij jou?
Marcelinus Verkuil is specialist op het gebied van gas- en lekdetectie bij GasProtex, dat akoestische gas- en persluchtlekdetectie levert voor de Nederlandse industrie. Reageren of cijfers uitwisselen kan via onze website.
Reken jouw persluchtverlies uit
